Η ελληνική κοινωνία έχει καταφέρει να επιδείξει μεγάλο ρατσισμό σε αυτούς τους συνανθρώπους μας.* Να σας πληροφορήσω ότι είναι πολλές πολλές χιλιάδες, πολύ περισσότεροι από όσο μπορείτε να φανταστείτε γιατί απλά δεν κυκλοφορούν έξω – γιατί απλά δεν έχουν την δυνατότητα.

Το πρόβλημα όπως βλέπετε γίνεται φανερό από τη στιγμή που αναφερόμαστε στους συνανθρώπους μας που ζουν κάτω από συνθήκες αναπηρίας ως μια ξεχωριστή "ομάδα". Προφανώς γιατί έχουν περιθωριοποιηθεί από τους υπολοίπους.

Κατ' αρχήν να πω ότι μέχρι πρόσφατα επικρατούσε στην ορολογία ο όρος Άτομα με Ειδικές Ανάγκες (ΑμΕΑ) κάτι το οποίο πρόσφατα έχει αλλάξει σε Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ). Οι περισσότεροι άνθρωποι πάντως με τους οποίους ήρθαμε σε επαφή μας είπαν ότι προτιμούν να τους φωνάζουν με το όνομα τους. Επειδή όμως για λόγους νομικούς και πολιτικούς είναι απαραίτητος κάποιος όρος προτιμούν το ΑμεΑ (άτομα ή άνθρωποι με αναπηρία) από το αρκετά άστοχο και προσβλητικό ΑμΕΑ. Γιατί όπως μου είπαν "όλες οι ανάγκες είναι τόσο ειδικές όσο και γενικές. Η ανάγκη για νερό, φαγητό, μόρφωση, έρωτα, δημιουργία κ.ά. είναι κοινές σε όλους. Καθένας τις πραγματώνει με το δικό του τρόπο. Οι τρόποι των περισσοτέρων μοιάζουν, ενώ κάποιων ξενίζουν (τους υπόλοιπους). Αυτό είναι όλο. Ο όρος "ειδικός" μας συνοδεύει (μας καταδιώκει καλύτερα) σε πάρα πολλές δραστηριότητες. Συναντάμε "ειδικές εισόδους", "ειδικές προσβάσεις", "ειδικά οχήματα" κλπ και θα έπρεπε να αντικατασταθεί με τον περιφραστικό "για όλους"."- ή με κανέναν θα έλεγα εγώ.

Η νομοθεσία είναι πολλές φορές εναντίον τους. Η αναπηρία θεωρείται από τους νομοθέτες ως επιβαρυντικό στοιχείο και οι δικαστικοί αγώνες γίνονται έτσι υπερβολικά δύσκολοι, οικονομικά δαπανηροί και ψυχοφθόροι.

Χρειάζεται να μιλήσω για την προσβασιμότητα; Γνωρίζετε πως είναι οι ελληνικές πόλεις. Πεζοδρόμια στενά, κατεστραμμένα και κατειλημμένα από αυτοκίνητα, ράμπες ανύπαρκτες, μέσα μαζικής μεταφοράς ανίκανα να μεταφέρουν ανθρώπους με αναπηρία, δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες απροσπέλαστες. Προσέξτε: στο θέμα της προσβασιμότητας υπάρχει ο όρος του "εμποδιζόμενου". Εμποδιζόμενος δεν είναι μόνος ένας άνθρωπος που ζει π.χ. υπό συνθήκες τετραπληγίας. Εμποδιζόμενοι στις ελληνικές πόλεις είναι οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες, τα μικρά παιδιά ίσως, οι προσωρινά ανάπηροι (έχετε σπάσει ποτέ το πόδι σας, πόσο εύκολο είναι να κάνετε μια βόλτα σε μια ελληνική πόλη με τις πατερίτσες;), εμποδιζόμενοι είμαστε όλοι μας. Έτσι καταλήγουμε στο ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων στις ελληνικές πόλεις έχουν πρόβλημα με την μετακίνηση τους. Γι' αυτό σας παρακαλώ όταν θα πάρετε το αμαξάκι προσέξτε να μην καβαλάτε πεζοδρόμια και να μην κλείνετε ράμπες και διαβάσεις. Δε χρειάζεται να παρκάρουμε το αμάξι έξω από την καφετέρια ή από τη δουλεία μας. Ας κάνουμε κανά κύκλο να βρούμε κάποια άλλη θέση στην οποία δεν θα εμποδίζουμε κανέναν – είναι το πιο απλό πράγμα που μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε.

Δυστυχώς αυτό που επικρατεί και αποτελεί και το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η άγνοια. Οι απόψεις των περισσοτέρων ανθρώπων για το μεγάλο αυτό θέμα είναι από προκαταλήψεις και στερεότυπα έως ανύπαρκτες. Οι περισσότεροι όταν θα δουν ένα άνθρωπο π.χ. σε καροτσάκι θα νιώσουν αμήχανα, δεν θα ξέρουν πως να του συμπεριφερθούν, πολλές φορές τον θεωρούν χαζό και αντί να μιλήσουν σε αυτόν απευθύνονται στον συνοδό του. Και αυτό είναι απολύτως αναμενόμενο γιατί οι άνθρωποι αυτοί κυκλοφορούν στην κοινωνία μας σαν φαντάσματα. Κλείνονται στα σπίτια τους απελπισμένοι και αηδιασμένοι έχοντας κάποιες φορές μάλιστα να αντιμετωπίσουν και μια αρνητική οικογένεια. Γνώρισα οικογένεια με μέλη την μητέρα και τα δύο αδέρφια. Το ένα παιδί παραπληγικό. Η μητέρα το φέρεται σιχαμένα. Ο αδερφός του λέει: "ετοιμάσου όταν πεθάνει η μαμά θα σε κλείσω σε ίδρυμα, δε θα φάω εγώ τη ζωή μου να σε φροντίζω". Στο οποίο ίδρυμα δεν θέλετε να μάθετε τι συμβαίνει – υπάνθρωποι κανονικά. Μπορείτε επίσης να φανταστείτε ότι υπό συνθήκες αναπηρίας η εύρεση εργασίας στην Ελλάδα γίνεται Γολγοθάς. Και μη μου πείτε ότι οι άνθρωποι με αναπηρία είναι ανίκανοι για εργασία όπως γράφει το λεξικό στο λήμμα "ανάπηρος". Οι περισσότεροι άνθρωποι θα μπορούσαν να βρουν μια ασχολία αν υπήρχε η θέληση και ο πολιτικός σχεδιασμός ειδικά στην εποχή της υψηλής τεχνολογίας. Τα ίδια και στην εκπαίδευση. Πόσοι από εσάς θυμάστε συμμαθητές σας σε καροτσάκι; Πολλοί Έλληνες που μένουν ανάπηροι μεταναστεύουν στο εξωτερικό, αν έχουν την δυνατότητα, απλά γιατί η ζωή στην Ελλάδα είναι κόλαση.

Ένα άλλο θέμα είναι αυτός της λύπησης. Συχνά όταν αντικρίζουμε ένα άνθρωπο που ζει κάτω από κάποια μορφή αναπηρίας βλέπουμε σε αυτόν αυτό που εμείς δεν θα θέλαμε σε καμία περίπτωση να πάθουμε. Ας το βάλουμε καλά στο μυαλό μας ότι όλοι αυτοί οι συνάνθρωποι μας δε ζητάν από εμάς τη λύπηση και τον οίκτο μας. Ζητάν τα δικαιώματα τους. Τα ίδια δικαιώματα τα οποία και εμείς απαιτούμε και απολαμβάνουμε. Το δικαίωμα στη μόρφωση, στην ψυχαγωγία, στη διασκέδαση, στον έρωτα και στη ζωή.

Όταν η Μ. έκατσε στο καροτσάκι και πήγαμε να ανεβούμε στο λεωφορείο: ο οδηγός τράβηξε χειρόφρενο, κατέβηκε, έκανε ώρα να ανοίξει την μπάρα γιατί μάλλον δεν το είχε ξανακάνει και γιατί η μπάρα ήταν της πλάκας, πίσω είχαν μαζευτεί δύο τρία λεωφορεία που κορνάρανε, η μπάρα άνοιξε και διαπιστώσαμε ότι έστεκε στον αέρα. Τελικά οι επιβάτες βάλαν ένα χέρι και η Μ. ανέβηκε. Όταν μας περιέγραψε αργότερα τα συναισθήματα της μας είπε ότι συγκινήθηκε πολύ από αυτούς που ήταν πρόθυμοι να βοηθήσουν. Με λίγη παραπάνω σκέψη όμως καταλήξαμε: εδώ είναι το λάθος. Ένας άνθρωπος που μετακινείται με το καροτσάκι του, ένας άνθρωπος που ζει υπό τύφλωση κλπ δεν θέλουν να τρέχουν όλοι να τον βοηθήσουν. Δεν θέλει να ενοχλεί κανέναν. Δεν θέλει για να ανέβει στο λεωφορείο να δημιουργείται πίσω μια μεγάλη ουρά και όλοι να δυσανασχετούν. Το συναίσθημα αυτό είναι το χειρότερο. Θέλει να κάνει αυτά που θέλει μόνος του. Το πολύ με τη βοήθεια του συνοδού του.

Ο αριθμός των ανθρώπων με αναπηρία σε όλο τον κόσμο ανέρχεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια (συγνώμη δεν κατάφερα να βρω τον ακριβή αριθμό στα πολλά κείμενα μου) και το κακό; Αυξάνει συνεχώς(!). Το χειρότερο απ' όλα είναι ότι κανείς δεν φαίνεται να κατανοεί ότι εν δυνάμει ανάπηροι είμαστε όλοι μας. Ειδικά στη χώρα μας με τα τόσα τροχαία ατυχήματα.

Αλλά ναι, ευτυχώς που υπάρχει και αυτή η Μέρα των Ατόμων με Αναπηρία και βγαίνουν τότε οι πολιτικοί και λένε καμιά μαλακία και μετά στα παπάρια τους – ω, τι πιο προκλητικό και υποκριτικό από την καθιέρωση μιας τέτοιας μέρας;!

Πολλοί άνθρωποι μου είπανε ότι μια καλή ευκαιρία ήτανε με τους Παραολυμπιακούς να αφυπνιστεί κάπως η κοιμισμένη συνείδηση των Ελλήνων – αλλά κάτι τέτοιο απέτυχε όπως βλέπετε καθώς τίποτα δεν έχει αλλάξει. Προσωπικά μου τη σπάει λίγο το θέμα με τους Παραολυμπιακούς. Παρατηρώ στους περισσότερους ανθρώπους αυτή την ίδια αντιμετώπιση που με κάνει να αηδιάζω: "ναι, μπράβο καημένο μου, μπράβο που κολυμπάς και τρέχεις, κάνε τουλάχιστον αυτό να λες ότι κάνεις και κάτι". Η συμπεριφορά και η αντιμετώπιση είναι η ίδια. Αντιμετωπίζονται οι άνθρωποι με αναπηρία όχι φυσικά αλλά "ειδικά". Κλασσικό παράδειγμα: "ω μα τι γενναίος/α που είναι και μπορεί παρόλη την αναπηρία του να τρέχει και να κερδίζει μετάλλια για τη χώρα μας και μας κάνει εθνικά υπερήφανους!". Μα δεν καταλαβαίνουν ότι αυτό είναι το ανεπιθύμητο; Αυτή η ειδική φροντίδα και μνεία σε αυτούς τους καθημερινούς ήρωες που κάνουν αυτήν την υπέρβαση και μπλα μπλα μπλα. Ίση μεταχείριση! Ίση! Δεν είμαι κατά των αγώνων, μη με παρεξηγείτε. Ο αθλητισμός εξάλλου είναι μια μεγάλη διέξοδος και ανακούφιση για τους συνανθρώπους μας με αναπηρία. Είμαι κατά αυτής της επικρατούσας αντίληψης και αντιμετώπισης. Σας προτείνω αν μπορείτε να βρείτε και να δείτε το επεισόδιο 205 του Southpark που ονομάζεται Conjoined Fetus Lady. Μέσα από τη μοναδική σάτιρα των δημιουργών του Southpark θίγεται το θέμα αυτό της αντιμετώπισης της διαφορετικότητας με απλό και κατανοητό τρόπο.

Ένα πολύ καλό μέρος να ενημερωθείτε είναι το disabled.gr από όπου και εμείς εκμαιεύσαμε μεγάλο μέρους του υλικού μας. Η ηλεκτρονική κοινότητα του περιοδικού Αναπηρία ΤΩΡΑ είναι μεγάλη και η προσπάθεια που γίνεται πολύ σημαντική. Μπορείτε να γραφτείτε ως μέλος, να λαμβάνετε newsletter, να βοηθήσετε εθελοντικά (π.χ. βοηθώντας στο πακετάρισμα του περιοδικού ή μεταφράζοντας κείμενα στα ελληνικά για τη βιβλιοθήκη της σελίδας) και να ανοίξετε συζήτηση στο forum με πολλούς ανθρώπους.

Το θέμα είναι πολύ μεγάλο με πολλές παραμέτρους. Και είναι άλλο ένα θέμα στο οποίο η ελληνική κοινωνία είναι πολύ πίσω. Είμαι σίγουρος ότι όσοι ζείτε στο εξωτερικό θα έχετε πολύ διαφορετικές εμπειρίες να μοιραστείτε για το συγκεκριμένο θέμα. Το γνωρίζω.

Η εργασία μας είναι πολύ πιο λεπτομερής και εκτενής από το παραπάνω κείμενο και όποιος ενδιαφέρεται μπορώ να του τη στείλω με email να τη διαβάσει. Είναι θα έλεγε κανείς βέβαια μόνο μια εισαγωγή στο μεγάλο αυτό ζήτημα. Δεν ξέρω καν αν είναι καλή πάντως την κάναμε με ευχαρίστηση, μάθαμε, καταλάβαμε και βιώσαμε πολλά πράγματα. Όσα πιο πολλά μαθαίνετε για το θέμα να τα περνάτε σε όσους πιο πολλούς μπορείτε και να προσπαθείτε να αλλάξετε την επικρατούσα νοοτροπία. Ευχαριστώ για την προσοχή σας.

Όλοι είμαστε διαφορετικοί. Το ότι οι περισσότεροι φαίνεται να κάνουμε κάποια πράγματα κατά τον ίδιο τρόπο είναι απλώς μια ψευδαίσθηση. Η ίση μεταχείριση όλων των ανθρώπων ασχέτως φυλής, εθνικότητας, αναπηρίας, σεξουαλικών προτιμήσεων, θρησκευτικών πεποιθήσεων είναι θέμα ανθρώπινης αξιοπρέπειας, πολιτισμού και ανθρωπιάς.

*Στην διάρκεια της εργασίας μας προέκυψε επίσης το θέμα αν υπάρχει πραγματικά κοινωνικός ρατσισμός ή αν πρόκειται απλά για άγνοια και θέμα κατάστασης και συνθηκών. Προσωπικά πιστεύω ότι από πολλούς συμπολίτες μας εκφράζεται καθαρός κοινωνικός ρατσισμός κατά ανθρώπων με αναπηρία. Αλλά αυτό είναι άλλο θέμα και δεν θα επεκταθώ.

Χαμένη και μόνη πήρε το τρένο και έφτασε στην πόλη η οποία την τρόμαζε πολύ. Κατάφερε τελικά να βρει δουλειά σε ένα εργοστάσιο κατασκευής jean. Η δουλεία της είναι να καθαρίζει τα παντελόνια από τα ξέφτια. Άλλοι τα ράβουν, άλλοι τα σιδερώνουν, άλλοι βάζουν τα φερμουάρ κ.ο.κ. Η χαρά που της έδωσε το γεγονός ότι βρήκε δουλειά σχετικά εύκολα χάθηκε ήδη από τις πρώτες μέρες εργασίας στο εργοστάσιο.

Η Τζασμίν αναγκάζεται πολλές φορές να δουλεύει 12 ή 13 ώρες, κάποιες φορές και 17. Τίποτα δεν είναι σταθερό. Όλα εξαρτώνται από την παραγγελία. Απώτερος σκοπός είναι να παραδοθεί η παραγγελία εμπρόθεσμα. Τις παραγγελίες τις κάνουν μεγάλες εταιρίες που πουλάνε τα jean στις αναπτυγμένες χώρες. Η Ελλάδα είναι μία από αυτές. Αγοράζουν το παντελόνι για 4 ή 5 δολάρια το ένα. Δεν τους ενδιαφέρει αν τα εργοστάσια από τα οποία αγοράζουν φέρονται δίκαια στους εργαζόμενους τους. Ο ιδιοκτήτης του εργοστασίου πιστεύει ότι οι εργάτες είναι χαζοί και ότι νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους. Στην Κίνα οι εργάτες δεν έχουν δικαίωμα συνδικαλισμού και οι απεργίες απαγορεύονται.

Η Τζασμίν ζει σε ένα μακρόστενο δωμάτιο μιας πολυκατοικίας δίπλα στο εργοστάσιο μαζί με άλλα 11 κορίτσια. Έχουν μόνο μια τούρκικη τουαλέτα και μία βρύση στο μπαλκονάκι. Πολλές φορές αναγκάζονται να πληρώνουν το φαγητό που παίρνουν από το μαγειρείο. Στην πολυκατοικία αυτή μένουν οι εργάτες του εργοστασίου, οι περισσότεροι κορίτσια που έχουν εγκαταλείψει το χωριό τους. Οι συνθήκες υγιεινής είναι άθλιες.

Η δουλειά είναι εξουθενωτική και συχνά με οποιαδήποτε αφορμή επιβάλλονται πρόστιμα – κατακρατήσεις δηλαδή από τον πενιχρό μισθό. Πάνω από το κεφάλι τους οι εργαζόμενοι έχουν συνέχεια επιβλέποντες. Στα ελάχιστα ολιγόλεπτα διαλείμματα πολλοί αναγκάζονται να κοιμούνται πάνω στους λόφους με τα jean, κάτι το οποίο φυσικά απαγορεύεται. Χρόνος για οτιδήποτε άλλο δεν υπάρχει. Όλες οι μέρες είναι δουλειά και ελάχιστος ύπνος.

Για να πάρει τον πρώτο της μισθό η Τζασμίν αναγκάστηκε να περιμένει δύο μήνες. Μετά έμαθε ότι ο πρώτος μισθός κατακρατείτε από το εργοστάσιο για να μη τολμήσουν οι εργάτες να παραιτηθούνε. Έφτανε πρωτοχρονιά – η μόνη περίοδος του χρόνου που οι Κινέζοι εργάτες δικαιούνται άδεια λίγων ημερών για να πάνε στην οικογένεια τους. Αν πρέπει να ταξιδέψουν μακριά αυτό μπορεί να τους στοιχίσει και ένα μηνιάτικο. Τα χρήματα που είχε δώσει στην Τζασμίν ο πατέρας της είχαν σωθεί πριν πολύ καιρό. Έτσι αναγκάστηκε να μείνει στο εργοστάσιο για αυτήν την πρωτοχρονιά και ελπίζει να δει τους γονείς της την επόμενη.

Συχνά όταν φτιάχνει τα παντελόνια αναρωτιέται πως γίνεται οι άνθρωποι που τα φοράνε να είναι τόσο μεγάλοι και να έχουν τόσο μεγάλη περιφέρεια μέσης. Έγραψε ένα γράμμα και το έβαλε στην τσέπη ενός παντελονιού οπού μιλάει για τον εαυτό της και την δική της ιστορία ελπίζοντας να το βρει αυτός που θα αγοράσει το παντελόνι.

——-

Τα παραπάνω είναι μια πολύ σύντομη περιγραφή του ντοκιμαντέρ China Blue (δείτε εδώ και εδώ) του σκηνοθέτη Micha Peled. Όταν τελείωσε η ταινία διαβάσαμε: "όση ώρα παρακολουθούσατε αυτήν την ταινία (καμιά μιάμιση ώρα) η Τζασμίν και οι φίλες της έφτιαξαν 50 jean και πληρώθηκαν γι' αυτά 1,45 δολάρια όλες μαζί." Ήταν στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ και είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε με τον σκηνοθέτη ο οποίος μας ενημέρωσε ότι η ταινία γυρίστηκε κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες με την αστυνομία να τους κυνηγάει συχνά και το συνεργείο να αναγκάζεται να λέει ψέματα και να κρύβει πολλά πράγματα. Στον ιδιοκτήτη του εργοστασίου είπαν ότι γυρίζουν ένα ντοκιμαντέρ για τους νέους επιχειρηματίες της Κίνας. Μας είπε επίσης ότι το συγκεκριμένο εργοστάσιο είναι από τα καλύτερα από άποψη συνθηκών εργασίας και υγιεινής. Είναι η εξαίρεση. Περιττό να πω ότι αυτό ισχύει για ένα σωρό χώρες της Ασίας. Υπάρχουν εργοστάσια που οι άνθρωποι σκοτώνονται δουλεύοντας σε αυτά. Η ταινία είναι μια γροθιά στο στομάχι. Όλοι διαβάζουμε και ακούμε καθημερινώς για την κατάσταση στις χώρες του τρίτου κόσμου. Μια προσώπικη ιστορία όμως έχει διαφορετική επίδραση.

Με αυτήν και άλλες ταινίες και ημερίδες που παρακολούθησα στο φεστιβάλ, καθώς και με κάποια βιβλία και ιστοσελίδες που διάβασα, συνειδητοποίησα πόσο σημαντικό είναι το όλο θέμα του σύγχρονου εμπορίου. Το δίκαιο εμπόριο είναι από τα πιο σημαντικά θέματα της εποχής μας. (Και τα εργασιακά δικαιώματα που αποκτήθηκαν με τόσο αίμα χυμένο στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια χάνονται. Στον υπόλοιπο κόσμο απλά δεν υπάρχουν, ποτέ δεν υπήρξαν. Που οδηγούμαστε αλήθεια;)

Οι αναπτυγμένες χώρες (ΕΜΕΙΣ) εκμεταλλεύονται ασύστολα τους ανθρώπους των αναπτυσσόμενων χωρών (έτσι λένε τώρα τις χώρες του τρίτου κόσμου, τις χώρες της εξαθλίωσης, το υποανάπτυκτες δεν τους ακούγεται καλά). Οι πολυεθνικές εταιρίες ανοίγουν εργοστάσια στις χώρες αυτές ή συνεργάζονται με τοπικά εργοστάσια. Αποτέλεσμα; Τα ρούχα που φοράμε καθώς και πολλά άλλα προϊόντα (όπως ηλεκτρονικής φύσης) που χρησιμοποιούμε είναι βαμμένα με το αίμα των ανθρώπων του τρίτου κόσμου. Και εμείς τρέχουμε στα καταστήματα των πολυεθνικών γεμάτοι χαρά που βρίσκουμε όλο και πιο φτηνά πράγματα.

Περιοδικά, τηλεοράσεις, οι νέες τάσεις της μόδας, βιτρίνες, shopping therapy, in και cool, συνολάκια, αχ τι τέλεια παπουτσάκια που φοράς σήμερα, οι cool νέοι, οι trendy, ο τρόπος ζωής που μας πουλάνε, εταιρείες που έχουν αναχθεί σε ιδέες και αξίες, και εμείς, εμείς, εμείς! Τα ρούχα μας έχουν αίμα! ΑΙΜΑ! Στάζουν! Και αφήνουν παντού ανεξίτηλες κηλίδες! Μπροστά μας είναι! Δείτε τις! Μυρίστε τον ιδρώτα, το αίμα και τα σκατά!

Πια δεν νιώθω καθόλου άνετα στα jean μου και στα ρούχα μου. Υπάρχουν στιγμές που σιχαίνομαι τον εαυτό μου. Τρώω σαν ζώο, καταξοδεύω το νερό στο μπάνιο, παίρνω άσκοπα το αυτοκίνητο. Άλλες φορές τα θυμάμαι όλα αυτά και συγκρατούμαι. Άλλες το ξεχνάω γιατί απλά είμαι τόσο τυχερός, ζω μια τόσο καλή ζωή, έχω τόσο καλούς φίλους, ερωτεύομαι, αγαπάω, πληγώνω και πληγώνομαι. Είμαι σε θέση να μορφώνομαι και να ψυχαγωγούμαι, να βαριέμαι και να αράζω. Γιατί δεν το βλέπω να γίνεται δίπλα μου. Όμως όχι δεν θα τους αφήσω να με πείσουν! Όχι εμένα δεν θα με κάνετε ηλίθιο και άβουλο με τα σκουπίδια που σερβίρεται! Υπάρχουν και άνθρωποι με ιδανικά! Δεν είμαστε λίγοι!

Μας ακούς; Είμαστε τα ιδανικά σου! Μη μας ξεχάσεις μεγαλώνοντας! Μη μας σκοτώσεις! Μη λησμονήσεις όσο και αν αλλάξεις!

——-

Το δίκαιο εμπόριο είναι αναγκαιότητα! Ως καταναλωτές έχουμε δύναμη με τα χρήματα μας. Πρέπει να απαιτήσουμε τα αγαθά που αγοράζουμε να γνωρίζουμε ότι φτιάχτηκαν υπό δίκαιες συνθήκες εργασίας. Ακριβώς όπως πρέπει να απαιτήσουμε να γνωρίζουμε αν τα τρόφιμα περιέχουν γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Ακριβώς όπως στην Αμερική π.χ. κάποιοι καταναλωτές ζήτησαν να γνωρίζουν ότι ο τόνος που τρώνε αλιεύθηκε χωρίς να σκοτωθούν δελφίνια και το πέτυχαν. Στην Ελλάδα το έχουμε αντιληφθεί ελάχιστα αυτό. Δεν έχουμε καταναλωτική συνείδηση. Σε άλλες χώρες είναι πιο μπροστά.

Τις προάλλες ανακάλυψα ότι και εδώ υπάρχει μια προσφάτως ιδρυθείσα οργάνωση, η Fair Trade Hellas. Ακόμη στα σπάργανα βέβαια. Και η επικοινωνία τους διαπίστωσα ότι δεν είναι αναπτυγμένη. Έχουν όμως ανοίξει ένα μαγαζί κάτω στην Αθήνα. Όσοι μένετε Αθήνα μπορείτε να το επισκεφτείτε, να το ενισχύσετε, να ενημερωθείτε, να ενημερώσετε και εμάς. Να δούμε τι θα γίνει και για εδώ πάνω. Πρέπει να οργανωθούμε. Όσοι ενδιαφέρεστε ας μιλήσουμε να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε, να έρθουμε σε επαφή και με την οργάνωση στην Αθήνα. Πρέπει να γνωρίζουμε τι αγοράζουμε. Και ας αφήσουμε τα ρούχα μας να λιώσουν πριν πάρουμε άλλα. Δεν χρειάζεται πολλά ο άνθρωπος για να ζήσει. Σκεφτείτε τους συνανθρώπους μας σε άλλες χώρες. "Μα καλά αυτός κάθε μέρα τα ίδια ρούχα φοράει;" ΝΑΙ ΡΕ! ΤΑ ΠΛΕΝΩ ΚΑΙ ΤΑ ΞΑΝΑΒΑΖΩ!

Περαιτέρω μπορείτε να ενημερωθείτε στα παρακάτω links:

http://www.maketradefair.com/ – οπού μπορείτε να υπογράψετε και την διαμαρτυρία.

http://www.fairtrade.net/

Και γιατί όλα τα σημερινά προβλήματα είναι ουσιαστικά ΕΝΑ:

http://www.whiteband.org/

http://www.makepovertyhistory.org/

http://www.corpwatch.org/

"Εάν εδώ και τώρα, αντιμετωπίζοντας τις δυσκολίες και τις ανάγκες του σήμερα, συμπεριφερθούμε μ' ένα ορισμένο ποσοστό ανθρώπινης αξιοπρέπειας, είναι δυνατόν το μέλλον, επίσης, να είναι ανθρώπινο."

"Όσο ευχάριστο είναι το να προσαρμόζεται κανείς στο περιβάλλον του και στο πνεύμα των καιρών του, οι απολαβές της ακεραιότητας είναι μεγαλύτερες και διαρκούν περισσότερο."

Hermann Hesse

«Θεέ μου, εφιάλτης…» σκέφτηκε. Το πρόσωπο του στον καθρέφτη ήταν το συνηθισμένο.

«Τι ώρα είναι;»

Πέντε και πέντε. Βγάζοντας ένα βαθύ στεναγμό ξαναέπεσε για ύπνο, στριφογυρίζοντας στο κεφάλι του τον εφιάλτη. Δεν άργησε πολύ να αποκοιμηθεί. Ξυπνητήρι. Ταβάνι.

«Τι ώρα είναι;»

Επτά. Με αργές κινήσεις ανασηκώθηκε και κάθισε στο κρεβάτι. Σκέφτηκε τη μέρα που τον περίμενε.

Βήμα πρώτο: Γρήγορα σηκώθηκε και άρχισε να ετοιμάζεται. Πλύσιμο, χτένισμα, πρωινό ανούσια. Φόρεσε πρώτα τα ρούχα. Μετά την ειδική αλεξίσφαιρη στολή και το κράνος. Έδεσε σφιχτά τη ζώνη του και τη γέμισε με τα απαραίτητα. Μαχαίρι, γεμιστήρες, μικρο-υπολογιστή, χειροβομβίδες λάμψης, πιστόλι, μικρο-κυνηγοί, ρόπαλο. Γέμισε τις διάφορες τσέπες με άλλα επίσης σημαντικά. Χάπια, ενέσεις, χρήματα.

Βήμα δεύτερο: Φορητός υπολογιστής-προτζέκτορας, δυο τρία βιβλία, τα τεστ και η τελευταία του ιδέα: μια φουσκωτή κούκλα του εαυτού του, διπλωμένη. Όλα αυτά στο σακίδιο και στην πλάτη.

Βήμα τρίτο: Κατέβηκε γρήγορα στο γκαράζ, μπήκε στο αυτοκίνητο και έβαλε μπρος τη μηχανή. Βγαίνοντας έξω η οθόνη του κράνους τον πληροφορούσε ότι η σημερινή μέρα θα είναι βροχερή, με δυνατούς ανέμους νοτιάδες και μέση θερμοκρασία. Τα νέα από το μέτωπο, δύο τραυματίες, ένας νεκρός.

Άφησε το αυτοκίνητο να τον οδηγήσει μόνο του. Φτάνοντας στον προορισμό του είδε την αυλή ήσυχη. Ένας συνάδελφος τον περίμενε στα σκαλιά. Βγαίνοντας από το αυτοκίνητο άκουσε τους πρώτους ήχους των αναταραχών.

«Γαμώτο, και σήμερα οι ελπίδες μου αποδεικνύονται μάταιες» σκέφτηκε.

«Άργησες…» τον χαιρέτισε ο συνάδελφος του.

«Ναι, και εσύ βλέπω»

«Άκουσα το αυτοκίνητο σου και είπα να σε περιμένω να μπούμε μαζί»

«Καλά έκανες»

«Μήπως σου περισσεύει μία ένεση; Μου τέλειωσαν όλες.»

«Φυσικά, πάρε»

«Ευχαριστώ»

Οι δυο τους προχώρησαν προσπερνώντας γρήγορα τις αίθουσες. Τα διαστήματα μεταξύ των ήταν μεγάλα.

«Δεν ακούω φασαρία στου Νίκου, μάλλον τα κατάφερε»

«Ο Χάρης όμως δεν ακούγεται καλά».

Λίγο πριν φτάσουν στην αίθουσα του Χάρη μία έκρηξη τάραξε το κτίριο και η πόρτα διαλύθηκε σε χίλια κομμάτια. Οι δυο τους πέσανε πίσω. Μόλις μπόρεσαν να ξανανοίξουν τα μάτια τους είδαν το χέρι του Χάρη στο πάτωμα ανάμεσα στα θραύσματα. Οι τοίχοι έσταζαν αίμα και η σκόνη τους έπνιγε.

«Γρήγορα!»

Σηκώθηκαν και προσπέρασαν την αίθουσα τρέχοντας. Στην επόμενη γωνία έπεσαν κάτω και κρύφτηκαν. Η βοή απλώθηκε αμέσως. Κράτησαν την ανάσα τους και έκλεισαν τα μάτια τους. Σε λίγα δευτερόλεπτα είχε τελειώσει.

«Σήκω πάμε, φύγανε».

Προχώρησαν στους γκρίζους διαδρόμους αμίλητοι. Από εδώ και πέρα επικρατούσε ησυχία.

«Εδώ σταματάω» είπε ο συνάδελφος.

«Καλή τύχη»

«Φύγε πριν μπω»

Έτρεξε. Αμέσως μετά άκουγε τους πρώτους πυροβολισμούς.

«Καλή τύχη».

Πλέον περπατούσε αργά. Στο μυαλό του ήρθε ο βραδινός εφιάλτης. Αναρωτιόταν μήπως είχε κάτι το προφητικό. Έστριψε στη γωνία και αντίκρισε την πόρτα της αίθουσας του.

«Σε λίγο θα ξέρουμε».

Έθεσε το κράνος στη θερμική προβολή και έστρεψε το κεφάλι του στον τοίχο που τον χώριζε από την αίθουσα. Όλοι φαίνονταν στην θέση τους και οχυρωμένοι. Παγίδα εισόδου μάλλον δεν υπήρχε στημένη. Αναστέναξε. Έβγαλε τη χειροβομβίδα λάμψης από τη ζώνη και πλησίασε την πόρτα πλαγίως. Τελευταίος αναστεναγμός. Η βόμβα πετούσε. Αμέσως έφυγε και ο ίδιος. Έκλεισε τα μάτια και μπήκε με φόρα δίνοντας ένα δυνατό σάλτο. Η βόμβα έσκασε και αυτός έπεσε με κωλοτούμπα στο πάτωμα και άφησε το σώμα του να κυλήσει. Την επόμενη στιγμή ένιωσε το κεφάλι του να χτυπάει στο σίδερο.

«Τα κατάφερα».

Βρισκόταν πίσω από την οχυρωμένη έδρα. Μπροστά και αρκετά μέτρα πιο πέρα ήταν τα θρανία και οι μαθητές του. Το κράνος τους έδειχνε όλους στη θέση τους, πάντα οχυρωμένους. Δεν του φάνηκε να είχε ακουστεί κάποιος πυροβολισμός όταν έκανε την είσοδο του.

«Λοιπόν;!» φώναξε. «Προτείνω να στρέψετε τα θρανία στην κανονική τους θέση και να αρχίσουμε το μάθημα!»

Απάντηση καμία.

«Μη με εξωθείτε!»

Σιωπή. Είδε κάποιες μικρές κινήσεις.

«Κωλόπαιδα» σκέφτηκε. «Γαμώτο τι να ετοιμάζουν; Άραγε έχουν καταφέρει να βρουν όπλα;».

Ξανακοίταξε την οθόνη του κράνους. Κάποιοι μαθητές είχαν μαζευτεί γύρω από κάτι το οποίο δεν φαινόταν καθαρά στην οθόνη. «Τι να είναι αυτό; Κάποια κατασκευή;». Άνοιξε το σακίδιο και έβγαλε την κούκλα. Πάτησε το κουμπί και αυτή φούσκωσε. «Τώρα θα δούμε». Την πέταξε μπροστά και κοίταξε την οθόνη του. Αμέσως ακούστηκε ο πυροβολισμός και η κούκλα έσκασε. «Σε τσάκωσα, ένα πιστόλι. Σίγουρα αυτή είναι η Χιονίδου». Έβγαλε έναν μικροκυνηγό από τη ζώνη του και τον κράτησε σφιχτά στην παλάμη. Μεγέθυνε την εικόνα και εντόπισε το στόχο του. Ενεργοποίησε τον κυνηγό και τον πέταξε με ακρίβεια. Αυτός ξεδίπλωσε στον αέρα τα κοφτερά του νύχια και με μικρές προωθήσεις πεπιεσμένου αέρα βρέθηκε την επόμενη στιγμή γαντζωμένος πάνω στο πιστόλι πριν προλάβει κανείς να αντιδράσει.

«Κυνηγός!» ακούστηκαν οι φωνές. Το πιστόλι αφέθηκε να πέσει και οι μαθητές πήδηξαν μακριά. Η έκρηξη ήρθε λίγα δευτερόλεπτα μετά. Το όπλο κείτονταν τώρα κομματιασμένο.

«Πούστη κύριε!» είπε μια φωνή γεμάτο οργή και την ίδια στιγμή βρισιές εκτοξεύθηκαν από όλους τους μαθητές.

«Καλά πάμε» σκέφθηκε. «Δεν νομίζω να έχουν άλλο όπλο.».

«Τώρα, τώρα!» ακούστηκε μια φωνή.

Κοίταξε την οθόνη του και είδε κάποιον να εκτοξεύεται από το πίσω μέρος της αίθουσας. «Η κατασκευή!».

Πριν προλάβει να σηκώσει το κεφάλι του ένας μαθητής έπεσε πάνω του με δύναμη. Αμέσως πιαστήκανε στα χέρια. Ο μαθητής δάγκωνε ένα μαχαίρι στο στόμα. Τα μάτια του δασκάλου άνοιξαν διάπλατα, ο φόβος διαπέρασε το σώμα του.

«Αραμπατζή άσε κάτω το μαχαίρι!»

«Όχιιι!» είπε ο μαθητής και η φωνή του σφύριξε σαν του φιδιού.

Με μια αστραπιαία κίνηση αναποδογύρισε το μαθητή και βρέθηκε από πάνω του. Τον χτύπησε στο πρόσωπο με τη γροθιά και του τράβηξε με δύναμη το μαχαίρι. Μαζί με το μαχαίρι έφυγαν και δυο δόντια, τόση ήταν η δύναμη που το συγκρατούσε. Αμέσως ο δάσκαλος έβγαλε το πιστόλι από τη ζώνη και πυροβόλησε στον αέρα. Οι μαθητές που είχαν βγει για να επιτεθούν οπισθοχώρησαν. Χτύπησε το μαθητή με τη λαβή του μαχαιριού στο κεφάλι και τον απείλησε με το όπλο.

«Μη κύριε!»

«Τι μη ρε κωλόπαιδο;!»

Με το αριστερό του χέρι έβγαλε τους υπόλοιπους μικροκυνηγούς από την ζώνη, ρύθμισε τη λειτουργία τους στην οθόνη του κράνους και τους ελευθέρωσε. Χτύπησε ακόμη μια φορά το μαθητή στο κεφάλι και στην κοιλιά και ξεχύθηκε και αυτός στα θρανία. Έβαλε το πιστόλι στη ζώνη και έπιασε το ρόπαλο. Οι κυνηγοί ήδη προσέφεραν στους μαθητές μικρές ηλεκτρικές εκκενώσεις πετάμενοι σαν σφήκες. Πήδηξε τις οχυρώσεις και όρμησε εναντίον των μαθητών του με οργή. Αυτοί πανικοβλημένοι έτρεχαν να κρυφτούν σκοντάφτοντας ο ένας πάνω στον άλλο ή προσπαθώντας να γίνουν ένα με τις γωνίες.

«Σαράφη! Κωλόπαιδο!» το ρόπαλο έσκασε στην κοιλιά του.

«Χριστιανίδη σου ‘ρχομαι!»

«Κύριε μη! Εγώ δεν έκανα τίποτα!» το ρόπαλο τον βρήκε στο σβέρκο.

«Α ρε μαλακισμένο Στεφάνου!» το ρόπαλο του λύγισε τα πόδια.

Ξαφνικά ένιωσε κάποιον να γραπώνεται από πάνω του και να του τραβάει με λύσσα τα μαλλιά. Στριφογύριζε και χτυπιόταν στους τοίχους μέχρι να ελευθερωθεί. Τελικά τα κατάφερε.

«Σοφιάδου εσύ! Θρασύτατη!» η γροθιά του την βρήκε στη μύτη.

Μετά περπάτησε ως τη μέση της τάξης καθώς οι πανικοβλημένοι μαθητές έτρεχαν να ξεφύγουν από αυτόν και τους κυνηγούς. Εκεί ούρλιαξε απόκοσμα. Οι πάντες πάγωσαν. Απενεργοποίησε τους κυνηγούς και διέταξε: «Φτιάξτε τα θρανία χωρίς πολλά πολλά!» Το δαιμονισμένο του πρόσωπο δεν άφηνε άλλη επιλογή. Προχώρησε προς την έδρα και κλώτσησε τον Αραμπατζή που κρυβόταν. Στάθηκε όρθιος και παρακολούθησε την τακτοποίηση.

«Ωραία! Και τώρα ιστορία. Βγάλτε τους φορητούς σας!»

Αναστεναγμός απογοήτευσης απλώθηκε παντού.

«Γρήγορα! Έχω και τα τεστ σας, τα πήγατε χάλια!»

Τα παιδιά άνοιγαν τους υπολογιστές ρίχνοντας κλεφτές φοβισμένες ματιές στους απενεργοποιημένους κυνηγούς που κείτονταν στο πάτωμα.

«Σήμερα θα μάθουμε για την 11η Σεπτεμβρίου και την τρομοκρατία των αρχών του αιώνα! Η 11η Σεπτεμβρίου θεωρείται ότι άνοιξε τον κύκλο των μετέπειτα πολύ πιο βίαιων και μεγαλύτερης κλίμακας επιθέσεων!».

——————

Το εμπνεύστηκα διαβάζοντας σε ένα βιβλίο παιδαγωγικής για τους τρόπους με τους οποίους ο δάσκαλος πρέπει να αντιμετωπίζει βίαιες συμπεριφορές που προέρχονται από τα παιδιά. Προς θεού δεν έλεγε να χρησιμοποιεί και αυτός βία! Ούτε βέβαια περιέγραφε τέτοιες βίαιες συμπεριφορές! Απλά εμένα οργίασε εκείνη τη στιγμή η φαντασία μου και θα έσκαγα αν δεν το έγραφα. Καταρχήν είναι γραμμένο στο πόδι. Επίσης μη ψάχνετε τα λογικά σφάλματα. Είναι πολλά! Απλά δείτε το ως αστείο και διασκεδαστικό. Ελπίζω δηλαδή να είναι…. Επίσης δεν κατάφερα να βρω έναν καλό τίτλο που να μην αποκαλύπτει όμως ότι πρόκειται για σχολείο. Κάθε βοήθεια ευπρόσδεκτη!

Περιττό να πω ότι τον προτείνω στον καθένα. Η φιλοσοφία του πάντως γίνεται καλύτερα αντιληπτή άμα διαβαστούν πέρα από τα μυθιστορήματα του, γράμματα και δοκίμια του. Μακάρι κάποτε να καταφέρω να τον διαβάσω και στα γερμανικά. Παρακάτω παραθέτω κάποια αγαπημένα μου αποσπάσματα και νομίζω ότι θα επανέλθω και στο μέλλον με περισσότερα μια και είναι πάρα πολλά και τόσο ωραία.

Μόνο εις βάρος του εαυτού του μπορεί να ζήσει κανείς έντονα. Αλλά δεν υπάρχει για τον αστό τίποτα που να εκτιμάει περισσότερο από τον εαυτό του (έναν στοιχειώδη, υποανάπτυκτο εαυτό, παρεμπιπτόντως). Με αυτόν τον τρόπο πετυχαίνει την ασφάλεια και τη σταθερότητα εις βάρος της έντασης: αντί για τη μέθη με το Θεό κερδίζει την ησυχία του. Αντί για τη χαρά, την ευεξία. Αντί για την ελευθερία, τις ανέσεις. Αντί για την πυράκτωση, την ευχάριστη ατμόσφαιρα. Γι' αυτόν τον λόγο ο αστός είναι βασικά ένα πλάσμα χαμηλής ζωτικότητας, ανήσυχο, που φοβάται κάθε αυτοεγκατάλειψη, εύκολο να το κυβερνήσεις. Κατά συνέπεια έχει αντικαταστήσει τη δύναμη με την πλειοψηφία, τη βία με το νόμο, την ευθύνη με το ψηφοδέλτιο.

Δεν πιστεύω ότι ο άνθρωπος θα γίνει "καλύτερος" στο μέλλον. Δεν πιστεύω ότι ο άνθρωπος είναι ποτέ καλύτερος ή χειρότερος. Είναι πάντα ο ίδιος. Αλλά σε ορισμένες εποχές το δαιμονικό στοιχείο είναι δυνατόν να εκραγεί μέσα στην ανθρωπότητα όχι μόνο στα κρυφά, ανάμεσα στους εγκληματίες και τους ψυχοπαθείς, αλλά στα ανοιχτά και σε μεγάλη κλίμακα. Ν' αρπάξει την πολιτική ζωή ενός τόπου και να σαρώσει ολόκληρα κράτη.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν προσωπικές πεποιθήσεις. Έχουν μόνο αυτές της κοινωνικής τους τοποθέτησης. Οι ενενήντα στους εκατό καπιταλιστές και σοσιαλιστές υποστηρίζουν γνώμες που το μυαλό τους είναι εντελώς ανίκανο να ελέγξει.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου συχνά ακούγαμε να μας λένε ότι εξ αιτίας του τρομακτικού του μεγέθους και του τεράστιου μηχανισμού που είχε εξαπολύσει, ο πόλεμος αυτός τόσο θα είχε φοβίσει τις επόμενες γενιές που ποτέ δεν θα έκαναν πόλεμο πάλι. Αυτό είναι απόλυτα λανθασμένο. Ο φόβος δεν έχει καμία εκπαιδευτική αξία. Κανένας πόλεμος δεν μπορεί ν' αναχαιτίσει αυτούς που βρίσκουν απόλαυση στο να σκοτώνουν. Οι έλλογες θεωρήσεις παίζουν τον δυνατόν μικρότερο ρόλο στις ανθρώπινες πράξεις. Μπορεί κανείς να είναι απόλυτα πεπεισμένος για το παράλογο μιας πράξης και ωστόσο να ριχτεί σε αυτήν με πάθος.

Ήταν οι πολιτικοί ποτέ σωστοί; Μια γραμμή από την ποίηση του Χέλντερλιν δεν αξίζει πολύ περισσότερο απ' τη σοφία των κρατούντων;

Αυτοί που έχουν κουράγιο και χαρακτήρα πάντα προκαλούν στους άλλους μια έντονη αίσθηση ναυτίας.

Ανάμεσα στους ανθρώπους που έχουν φτάσει στο σημείο να αποτελούν τα πιόνια ενός οργανωμένου κράτους και κοινωνικού συστήματος, τίποτα δεν είναι πιο δύσκολο και ασυνήθιστο από το να βρει κανείς το λογικό και το φυσικό.

Ένας σωστός άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει ούτε ένα βήμα χωρίς να κάνει εχθρούς.

Όταν μισούμε κάποιον είναι γιατί στην εικόνα του που έχουμε σχηματίσει στο νου μας μισούμε κάποιο μέρος του εαυτού μας. Τίποτα δεν μπορεί να μας προκαλέσει οποιουδήποτε είδους αντίδραση αν ήδη δεν υπάρχει μέσα μας.

Αυτός που είναι "απροσάρμοστος στον κόσμο" βρίσκεται πάντα στο σημείο που είναι δυνατόν ν' ανακαλύψει τον εαυτό του. Αυτός που έχει προσαρμοστεί δεν βρίσκει ποτέ τον εαυτό του, απλώς καταλήγει στο να γίνει υπουργός.

Όλη μου τη ζωή υποστήριξα το άτομο, την προσωπικότητα. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει κάποιος παγκόσμιος νόμος που είναι δυνατόν να ωφελήσει το άτομο. Οι νόμοι και οι συνταγές δεν είναι για τα άτομα, αλλά για τους πολλούς, για τις αγέλες, τα κράτη, και τις συλλογικές μορφές της ζωής. Οι αληθινές προσωπικότητες βρίσκονται σε χειρότερη αλλά επίσης και σε καλύτερη θέση από τους άλλους: δεν έχουν την προστασία της αγέλης, δοκιμάζουν όμως τις χαρές της δικής τους φαντασίας. Στην περίπτωση που θα επιζήσουν των νεανικών τους χρόνων έχουν να φέρουν μια βαρειά ευθύνη.

Πες ναι στον εαυτό σου, σε αυτό που σε κάνει διαφορετικό, στα συναισθήματα σου, στο πεπρωμένο σου! Δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Που ακριβώς οδηγεί δεν ξέρω, ξέρω μόνο ότι οδηγεί στη ζωή, στην πραγματικότητα, στην αναγκαιότητα που καίει. Μπορεί να σου φανεί ασήκωτο αυτό και ν' αυτοκτονήσεις. Η κατάληξη αυτή είναι δυνατή για όλους, συχνά η σκέψη της κάνει κάποιον να αισθάνεται καλύτερα όπως κι εμένα. Αλλά το ν' αποφύγει κανείς αυτό το μονοπάτι από απόφαση, προδίδοντας το πεπρωμένο και τη φύση του, έχοντας εξομοιωθεί με το "κανονικό" – αυτό δεν μπορείς να το κάνεις. Δεν θα το κατάφερνες για πολύ καιρό, και η απελπισία σου θα ήταν μεγαλύτερη απ' ότι είναι τώρα.

Η ευτυχία είναι αγάπη, τίποτ' άλλο. Αυτός που μπορεί ν' αγαπήσει είναι ευτυχισμένος.

Όταν οι διαθέσεις των φίλων συγκλίνουν, ολόκληρος ο κόσμος γίνεται το σπίτι μας για μιαν ώρα.

Είναι πιο εύκολο να πεθάνει κανείς για ένα ιδανικό από το να ζήσει γι' αυτό.

Ναι, υπάρχει τέτοιο πράγμα σαν τη γαλήνη, αλλά δεν υπάρχει κανενός είδους γαλήνη που είναι δυνατόν να κατοικεί αιώνια μέσα μας και ποτέ να μη μας αφήνει. Υπάρχει μόνο εκείνη η γαλήνη που πρέπει να κερδίζει κανείς πάλι και πάλι παλεύοντας ακατάπαυστα, που κάθε μέρα πρέπει να κερδίζει από την αρχή.

Άσε που ήταν αίσχος. Φανταστείτε το Lidl άλλα με ηλεκτρικές συσκευές αντί για τρόφιμα. Όχι ακριβώς έτσι όπως είναι στοιβαγμένα τα προϊόντα στο Lidl (γιατί πολλές φορές δεν γίνεται κιόλας λόγω της φύσης των αντικειμένων) αλλά με παραπλήσιο τρόπο. Τουλάχιστον εμένα αυτό μου θύμισε. Και αν στο Lidl αυτό λειτουργεί καλά, σε αυτήν την περίπτωση δε νομίζω ότι είναι λειτουργικό. Μάλιστα το Lidl δεν έχει τόσο στενούς διαδρόμους. Ναι, οι περισσότεροι διάδρομοι στο MediaMarkt ήταν υπερβολικά στενοί! Μπάχαλο!

Δεν κάτσαμε και πολύ, φύγαμε γρήγορα γιατί ήταν τρελοκομείο. Εκεί που αηδίασα πάντως ήταν έξω στο parking όπου έχουν σε διάφορα σημεία τα υπόστεγα για να στοιβάζουν τα συρόμενα καλάθια. Πάνω λοιπόν από αυτά έχουν πινακίδες οι οποίες γράφουν: "Κορόιδο, όποιος τα κουβαλάει μόνος του!". Θεέ μου, αυτά τα μυαλά του σύγχρονου marketing μέχρι που μπορεί να φτάσουν! Πέραν του ότι είναι ηλίθιο και άσχημο σαν θέαμα, δεν εξυπηρετεί και τίποτα! Δηλαδή τόσο βλάκες μας έχουν, δεν μπορούμε να σκεφτούμε αν θα χρειαστούμε καλάθι ή όχι; Ή μήπως προσπαθούν να δημιουργήσουν έτσι μια οικεία σχέση μεταξύ καταναλωτή και εταιρίας; Γιατί κάτι τέτοιο δεν υπάρχει, και όσοι το νοιώθουν απλά πλανώνται.

Εντύπωση μου έκανε και το γεγονός, που έμαθα από κάποιους γνωστούς, ότι στα εγκαίνια του καταστήματος το parking είχε φουλάρει και είχαν σχηματιστεί τεράστιες ουρές γύρω από το μαγαζί. Μα καλά, τι γινόταν; Κανένα πολιτιστικό γεγονός υψίστης σημασίας; Μήπως είχε ματς; Επανασύνδεση και συναυλία των Pink Floyd; Ή η Eurovision; Οι απορίες βέβαια αυτές αντιφάσκουν μεταξύ τους αλλά το κάνω επίτηδες. Δηλαδή αυτή είναι πλέον η διασκέδαση μας; Να τρέχουμε σα ζώα στα καταστήματα των πολυεθνικών κάθε φορά που ανοίγουν στις πόλεις μας;

Ήταν στην διάρκεια της χούντας όταν ο Σεφέρης πέθανε και ο Αναγνωστάκης με αρκετούς φίλους του ταξίδεψαν όλο τη νύχτα από τη Θεσσαλονίκη για να παρευρεθούν στην νεκρώσιμη ακολουθία και στην κηδεία (το αίτημα για λαϊκό προσκύνημα παρά τις πολλές προσπάθειες δεν έγινε δεκτό για το φόβο συγκέντρωσης πλήθους και ταραχών). Το δεύτερο δυστύχημα ήταν ότι εμφανίστηκε στην εκκλησία απρόσκλητος ο αρχιεπίσκοπος της χούντας Ιερώνυμος με συνοδεία παπάδων και αστυνομικών με πολιτικά με σκοπό να παρευρεθεί και να χοροστατήσει. Η δυσαρέσκεια και η οργή ήταν εμφανείς στα πρόσωπα των παρευρισκομένων αλλά λόγω της παρουσίας των χαφιέδων και του σεβασμού προς το νεκρό εν ώρα πένθους δεν υπήρξε κάποια ανοιχτή αντίδραση και για πολλή ώρα επικράτησε σιωπή. Κάποια στιγμή ο Αναγνωστάκης, ο οποίος ήταν πολύ ψηλός άνθρωπος και ξεχώριζε από όλους, άρχισε να βήχει με όλο και αυξανόμενη ένταση κοιτάζοντας παράλληλα με σημασία δεξιά και αριστερά. Το μήνυμα έγινε αντιληπτό και οι περίπου 200 άνθρωποι που βρίσκονταν στην εκκλησία άρχισαν να βήχουν ή να κάνουν θόρυβο με τα πόδια τους σκεπάζοντας τον ήχο της ψαλμωδίας. Μετά από τις ατυχείς προσπάθειες του Ιερώνυμου να επιβάλει ησυχία, αυτός και οι δικοί του αποχώρησαν θυμωμένοι. Την σκυτάλη πήρε ο γνωστός για τις δημοκρατικές του πεποιθήσεις αγωνιστής ιερωμένος παπα-Πυρουνάκης. Και, όπως κλείνει το άρθρο, "ο υψηλότατος Μανόλης Αναγνωστάκης, με την έγκαιρη και έγκυρη φωνή του Φωνή του -βήξιμο, έστω- έστειλε τη χρυσοποίκιλτη χουντική κεφαλή από 'κει που ΄ρθε και τον ποιητή της «Άρνησης», τραγουδισμένο από δέκα και πλέον χιλιάδες λαού, στην τελευταία του κατοικία δια στόματος του σεβαστού πρωτοπρεσβυτέρου." Τα παραπάνω είναι μια περίληψη του άρθρου που έγραψε ο Αιμίλιος Καλιακάτσος, ο οποίος στεκόταν δίπλα στον Αναγνωστάκη μέσα στο ναό, στο περιοδικό Γαλέρα. Εγώ όταν τα διάβασα ανατρίχιασα.

Τέλος, το ποίημα:

ΚΑΘΕ ΠΡΩΙ…

Κάθε πρωί
Καταργούμε τα όνειρα
Χτίζουμε με περίσκεψη τα λόγια
Τα ρούχα μας είναι μια φωλιά από σίδερο
Κάθε πρωί
Χαιρετάμε τους χτεσινούς φίλους
Οι νύχτες μεγαλώνουν σαν αρμόνικες
-Ήχοι, καημοί, πεθαμένα φιλιά.

(Ασήμαντες
Απαριθμήσεις
-Τίποτα, λέξεις μόνο για τους άλλους.

Μα πού τελειώνει η μοναξιά;)

57 Ασιάτες
21 Ευρωπαίους
14 Αμερικανούς
8 Αφρικανούς

52 γυναίκες
48 άνδρες

70 έγχρωμους
30 λευκούς

89 ετεροφυλόφιλους
11 ομοφυλόφιλους

6 πρόσωπα θα κατείχαν το 59% του παγκόσμιου πλούτου -και τα έξι θα προέρχονταν από την Αμερική-
80 θα είχαν μη ικανοποιητικές συνθήκες κατοικίας
70 θα ήταν αναλφάβητοι
50 θα ήταν υποσιτισμένοι
1 θα πέθαινε
2 θα γεννιόταν
1 θα είχε κομπιούτερ
1 θα είχε πτυχίο πανεπιστημίου.

Αν σήμερα το πρωί ξυπνήσατε υγιείς και όχι άρρωστοι τότε είστε πιο τυχεροί από 1 εκατομμύριο ανθρώπους οι οποίοι δεν πρόκειται να ζουν την επόμενη εβδομάδα.

Αν δεν ζήσατε ποτέ έναν πόλεμο, ούτε νιώσατε τη μοναξιά της αιχμαλωσίας, την αγωνία του τραυματισμού και την πείνα τότε είστε πιο τυχεροί από 500 εκατομμύρια ανθρώπους του κόσμου.

Αν μπορείτε να εκφράζετε ελεύθερα τη γνώμη σας ή να πηγαίνετε στην εκκλησία χωρίς τον φόβο ότι θα σας απειλήσουν, θα σας συλλάβουν ή θα σας σκοτώσουν, τότε είστε πιο τυχεροί από 3 δισεκατομμύρια ανθρώπους του κόσμου.

Αν έχετε φαγητό μέσα στο ψυγείο σας, αν είστε ντυμένοι, αν έχετε μια στέγη πάνω από το κεφάλι σας και ένα κρεβάτι, τότε είστε πλουσιότεροι από το 75% των κατοίκων αυτού του κόσμου.

Αν έχετε λογαριασμό στην τράπεζα, λίγα λεφτά στο πορτοφόλι σας και λίγα ψιλά σε έναν κουμπαρά, τότε ανήκετε στο 8% των εύπορων ανθρώπων αυτού του κόσμου.

Αν διαβάζετε αυτή την είδηση:
1. Κάποιος σας έχει σκεφτεί
2. Δεν ανήκετε στα 2 δισεκατομμύρια των ανθρώπων που δεν ξέρουν να διαβάζουν.

Πηγή: το internet!

Θυμάστε κάτι συζητήσεις που ανοίγαμε με τους καθηγητές μας περί της αναγκαιότητας της διδασκαλίας του συγκεκριμένου μαθήματος; «Μα κυρία σε τι θα μας χρησιμεύσουν τα αρχαία; Είναι νεκρή γλώσσα!» Και προσπαθούσαν οι καθηγητές μας να μας εξηγήσουν, όσοι τουλάχιστον γνώριζαν την απάντηση, αλλά εμείς που να ακούσουμε. Λογικό. Και εγώ αυτό πίστευα στο σχολείο: άχρηστο μάθημα. Οι περισσότεροι καθηγητές που είχα, όχι οι καλύτεροι, άσχημες εμπειρίες γεμάτες άγχος.

Σήμερα όμως έχω αλλάξει γνώμη. Και σε αυτό συνετέλεσε και το γεγονός ότι διαβάζω αρχαία για να δώσω ΑΣΕΠ, αλλά κυρίως για να τα διδάξω αργότερα αν καταφέρω να γίνω καθηγητής. Το διάβασμα που κάνω αυτή τη φορά είναι πολύ διαφορετικό από το διάβασμα στο οποίο μάθαμε και συνηθίσαμε στο σχολείο. Τότε μαθαίναμε πολλά πράγματα ξερά, δίχως την διαδικασία της ανάλυσης – η οποία για μένα είναι όλη η ομορφιά αυτού του μαθήματος – ή αυτής της γλώσσας καλύτερα. Π.χ.: μαθαίναμε τους αρχικούς χρόνους και την κλήση των ρημάτων απ’ έξω. Δεν δίναμε καθόλου σημασία στο πως σχηματίζονται οι χρόνοι. Γιατί αν είχαμε μάθει την διαδικασία του να αναλύεις ένα ρήμα τότε θα μπορούσαμε να βγάζουμε τους περισσότερους αρχικούς χρόνους μόνοι μας – εντάξει, οι εξαιρέσεις εξαιρέσεις και τα ανώμαλα ανώμαλα, ακόμα και σε αυτά όμως θα γίνονταν τα πράγματα πολύ πιο εύκολα. Και θα μπορούσαμε να αναγνωρίζουμε ένα ρήμα σε ένα κείμενο πολύ πιο εύκολα άμα το σπάζαμε στα εξ ων συνετέθη. Απλά κανείς δεν μας είχε μιλήσει ή μάλλον δεν μας είχε επιστήσει την προσοχή, ούτε μας είχε αναγκάσει να μάθουμε κάποιους κανόνες και κάποια πραγματάκια όπως ο αναδιπλασιασμός, η αύξηση, το θεματικό φωνήεν, το εγκλητικό φωνήεν, τα διάφορα προσφύματα, τα πάθη των φωνηέντων κλπ. Ξέρετε τι ωραία φωτίζονται όλα όταν γνωρίζεις αυτά τα πράγματα; Και με τι ωραίο και μαγικό τρόπο η λέξη παίρνει μπροστά σου πραγματική μορφή και υπόσταση όταν έχεις κατανοήσει σε βάθος από πού προήλθε και πως διαμορφώθηκε; Κάποιες στιγμές μου θυμίζουν πολύ τα μαθηματικά. Θυμάστε στα κείμενα που βλέπαμε κάτι περίεργα ρήματα και όταν μας έλεγε η καθηγήτρια τον ενεστώτα του ρήματος μας έφευγε το κεφάλι: «καλά αυτό βγήκε από αυτό; έλεος!». Αν όμως είχαμε διδαχθεί τα αρχαία σωστά δεν θα ήταν έτσι τα πράγματα. Τα ίδια λίγο πολύ ισχύουν και για το συντακτικό οπού και εκεί δεν υπήρξε ανάλυση σε βάθος.

Τι συνέβη; Απλά δεν μάθαμε κανόνες. Και σε αυτό συνετέλεσε μια γνώμη που έχουν πολλοί τελευταία και την θεωρούν και παιδαγωγικά προοδευτική ότι δεν πρέπει να κουράζουμε τα παιδιά με κανόνες. Όχι τα καημένα, θα τους πέσουν τα βρακιά. Τρομάρα τους! Προσέξτε όμως τους γονείς μας. Αν τους δώσεις ένα αρχαίο κείμενο τώρα είναι πολύ πιο ικανοί από εμάς να βγάλουν ένα νόημα. Ακόμα και στην τρίτη λυκείου η μάνα μου τα κατάφερνε καλύτερα από εμένα. Γιατί; Απλά όταν οι γονείς μας ήταν μαθητές τους μάθαιναν τους κανόνες. Δεν έχετε προσέξει πως κάποιοι ακόμα και σήμερα μπορούν να πουν νεράκι τους κανόνες τονισμού π.χ.; Η διδασκαλία των αρχαίων ήταν διαφορετική και πολλά από αυτά έχουν εντυπωθεί μέσα τους και η μετάφραση τους βγαίνει αβίαστα και φυσικά. Δεν υπαινίσσομαι ότι θυμούνται τα πάντα και μπορούν να κάνουν συντακτική ανάλυση σταράτη αλλά το αποτέλεσμα δείχνει ότι αυτοί απλά, με τον τρόπο που τα έμαθαν, έμαθαν καλύτερα αρχαία από εμάς. Για δείτε τους άγγλους. Όσοι διδαχθήκατε αγγλικά θυμάστε τι πρήξιμο είχαμε φάει με τους κανόνες. Θυμάστε που μας έβαζαν να μαθαίνουμε όλα τα είδη του υποθετικού λόγου; Αλλά αυτά ήταν. Τα μάθαινες, τα αναγνώριζες και τα έγραφες. Κανείς όμως στο σχολείο δεν επέμεινε να μάθουμε τους κανόνες αυτούς στα αρχαία. Και όποτε βρίσκαμε μπροστά μας υποθετικό λόγο… καλά δεν το συζητώ, μακελειό. Τι να αναγνωρίσεις και τι να αποδόσεις στα νέα;

Τώρα λοιπόν, που όποτε συναντάω μια άγνωστη λέξη την ψάχνω σε βάθος, την αναλύω, βρίσκω την αρχική της ρίζα, διαβάζω τις διάφορες σημασίες της και την κατανοώ, τώρα τα αρχαία είναι πράγματι πολύ γοητευτικά. Τώρα που προσέχω όλες τις λεπτομέρειες του σχηματισμού των χρόνων, τώρα που εξετάζω το γιατί και το πώς τώρα μαθαίνω πραγματικά. Είναι αυτή η διαφορά της μελέτης από την άχαρη και βαρετή αποστήθιση. Επίσης μελετώντας την αρχαία ελληνική καταλαβαίνεις πάρα μα πάρα πολλά πράγματα για τη δικιά μας γλώσσα και βελτιώνεσαι αφάνταστα στην ομιλία σου. Δεν ξέρω για εσάς αλλά εγώ το βρήκα πολύ συναρπαστικό όταν διάβασα ότι το σημερινό ρήμα βοηθώ προέρχεται από το αρχαίο βοηθέω-ω, το οποίο είναι σύνθετο και συντίθεται από τις λέξεις βοή και το ρήμα θέω-ω που σημαίνει τρέχω. Πρωταρχική σημασία; Τρέχω προς τη βοή (της μάχης μια και μιλάμε για τον αρχαίο κόσμο) με σκοπό να συνδράμω, να βοηθήσω όπως θα λέγαμε σήμερα. Είναι τόσες λέξεις που χρησιμοποιούμε καθημερινώς και πραγματικά δεν έχουμε ιδέα από πού προέρχονται και γιατί πραγματικά τις χρησιμοποιούμε, αγνοούμε δηλαδή γιατί μιλάμε έτσι όπως μιλάμε.

Και επανέρχομαι στο λόγο για τον οποίο άρχισα να γράφω αυτό το άρθρο: «Μα κυρία σε τι θα μας χρησιμεύσουν τα αρχαία; Είναι νεκρή γλώσσα!». Πρώτον, μαθαίνουμε να μιλάμε σωστά ελληνικά, να εκφράζουμε δηλαδή τη σκέψη μας σωστά και αποτελεσματικά. Όλοι ξέρουμε πόσο σπαστικό είναι όταν πάμε να γράψουμε ένα κείμενο ή να μιλήσουμε για κάτι και ξαφνικά συνειδητοποιούμε ότι δυσκολευόμαστε να… το πούμε! «Γαμώτο πως το λένε αυτό;» ή «Πως σκατά να αρχίσω τώρα αυτήν την παράγραφο;». Δεύτερον, αναζητάμε την απαρχή της γλώσσας την οποία μιλάμε σήμερα. Σκεφτείτε το λίγο: είμαστε από τους λίγους λαούς στον κόσμο ο οποίος μπορεί να δει ένα κείμενο γραμμένο στη γλώσσα των ανθρώπων που κατοικούσαν πριν δυόμισι χιλιάδες χρόνια στον τόπο που -εν μέρει- κατοικούμε και εμείς σήμερα, να το διαβάσει(!) -ακόμα και από τις επιγραφές με την πραγματική μορφή των αρχαίων ελληνικών της κλασικής εποχής π.χ., δηλαδή τα κεφαλαία γράμματα και τις μη χωρισμένες λέξεις- και να καταλάβει και δυο-τρία πράγματα(!) έχοντας διδαχθεί μόνο την σύγχρονη ελληνική! Και πείτε μου: δεν είναι κρίμα, μα πάρα πολύ κρίμα να μην γνωρίζουμε αυτή τη ρημάδα την αξιοθαύμαστη και τόσο γοητευτική γλώσσα; Έστω τα βασικά! Τα βασικά! Είμαι σίγουρος ότι αν ο τρόπος διδασκαλίας στο σχολείο ήταν διαφορετικός, πολλοί άνθρωποι, που μετά το σχολείο ο δρόμος τους τους οδήγησε μακριά από τα αρχαία, θα έβλεπαν και θα ένιωθαν αυτό που βλέπω και νιώθω εγώ τώρα που μελετάω τα αρχαία. Και αυτό που βλέπω και νιώθω είναι μια απίστευτη ομορφιά και γοητεία. Η πραγματική μελέτη των αρχαίων αποκαλύπτει ένα κόσμο που πλέον στη σημερινή μας γλώσσα έχει χαθεί. Η δυνατότητα των αρχαίων να εκφραστούνε με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους έχει χαθεί από τη σημερινή μας γλώσσα σε μεγάλο βαθμό: αυτό τους το επιτρέπουν οι πολλοί τύποι μετοχών και απαρεμφάτων, ο τρόπος που χρησιμοποιούν τις εγκλίσεις και πολλά άλλα τα οποία δεν είμαι και ο ειδικότερος να τα απαριθμήσει. Σήμερα πολλοί από αυτούς τους τύπούς ή έχουν εκλείψει ή έχουν αντικατασταθεί με περιφραστικούς τύπους αποβάλλοντας με αυτό τον τρόπο και τη μαγεία τους. Π.χ.: διάβαζα ένα κείμενο του Ξενοφώντα και για να δηλώσει τους όρους μια συνθήκης χρησιμοποιούσε μια σειρά από μετοχές και ξάφνου σε έναν όρο αντί για μετοχή χρησιμοποιεί απαρέμφατο! Δηλώνοντας έτσι ότι αυτός είναι ο πιο σημαντικός όρος της συνθήκης! Ιδιοφυές! Και ο Ξενοφώντας δεν θεωρείται και από τους μεγαλύτερους μάστορες, όπως π.χ. ο Θουκυδίδης. Θέλω να πω ότι αυτό που σήμερα εμείς θα το λέγαμε με 5 λέξεις αυτοί το έλεγαν με μία. Και έτσι η λέξη αποκτάει τεράστια σημασία μέσα στο κείμενο και τεράστιο βάρος και εσύ δεν έχεις να κάνεις τίποτα άλλο παρά να θαυμάσεις. Παρακαλώ: μην υποθέσετε ότι με τα παραπάνω υπαινίσσομαι ότι πρέπει να γυρίσουμε σε τίποτα αρχαιοπρεπείς μορφές της γλώσσας μας, ότι θεωρώ ότι οι νέοι καταστρέφουν τη γλώσσα μας και άλλα τέτοια ευτράπελα που εκσφενδονίζουν διάφοροι συχνά πυκνά. Θεωρώ τη γλώσσα ζωντανό οργανισμό που εξελίσσεται συνεχώς και οποιεσδήποτε παρεμβάσεις «διόρθωσης» και «διάσωσης» απλά γελοίες. Και εγώ φυσικά απολαμβάνω τη γλώσσα μου και τις καινούριες εκφράσεις που ανακαλύπτουμε συνεχώς. Απλά θεωρώ τα παραπάνω ένα ακόμη λόγο να διδάσκονται τα αρχαία στο σχολείο και εμείς να τα μαθαίνουμε. Και είμαι σίγουρος ότι και άνθρωποι που τους ελκύουν οι θετικές επιστήμες μπορούν να βρουν στα αρχαία γνώριμες διαδικασίες με αυτές των θετικών επιστημών: στη συντακτική και στη γραμματική ανάλυση.

Το πώς βέβαια θα έπρεπε να είναι μια διαφορετική προσέγγιση των αρχαίων στο σχολείο είναι ένα θέμα το οποίο το παρών άρθρο λίγο έπιασε. Είναι μάλλον θέμα ξεχωριστού άρθρου στο οποίο πρέπει να ληφθούν πολλοί παράγοντες υπόψη και στο οποίο πιθανότατα στο τέλος θα φτάναμε να αμφισβητήσουμε την όλη μορφή του σχολείου και του εκπαιδευτικού συστήματος που επικρατεί.

Τώρα λέτε όλα αυτά να είναι μόνο στο δικό μου το μυαλό και για πολλούς τα αρχαία ακόμα και με μια διαφορετική προσέγγιση να φαίνονταν και πάλι ανιαρά και ξενέρωτα; Τι να πω, δεν αποκλείεται. Αλλά είναι βαθιά μου πεποίθηση ότι με μία διαφορετική προσέγγιση τα αρχαία θα συγκινούσαν τους περισσότερους ανθρώπους.